GSM: 0.542.535 51 71   |   e-Posta:                     
© Nevzat Çağlar TÜFEKÇİ / Milas - 2017
www.milas.org.tr  

Milas’ın Zeytinciliği

1 - MİLAS ZEYTİNCİLİĞİNİN TARİHSEL SÜRECİ
(..) Milas    kazasının    arazisi    genelde    verimli    olup    bire    onbeşe    kadar    ürün    vermekteydi.      Günümüzde    tarım    alanlarının    %    76,9    dağlık,    %    12,6’sı    ovalık    ve    %    10,5’luk    kısmı    dalgalı alanlardır.   Tarım   arazisi,   alüvyal   topraklar,   kolüvyal   topraklar,   kırmızı   Akdeniz   toprakları   ve kireçsiz kahverengi orman topraklarından oluşmaktadır. (..) Milas,   iklim   ve   diğer   doğal   şartları   itibarıyla   tarım   için   oldukça   elverişlidir.   Fakat   bu dönemde     tarım     teknolojisi     bir     hayli     ilkeldir.     Menteşe     bölgesinde     çiftçilerin     büyük çoğunluğunun   kullandığı   aletler   ağaçtan   karasaban,   el   orağı,   tırpan,   çapa   ve   araziyi   sürdükten sonra   sürgü   yerine   geçmek   üzere   30–40   cm   kalınlığında   2,5–3   metre   uzunluğunda   hayvanla çekilen   sürgüden   ibarettir.   Milas’ta   ancak,   2.   Meşrutiyet   döneminde   bir   traktör,   bir   harman   ve bir orak makinesiyle pullukları vardır. (..) 19.   yüzyılda   Milas’ta   yaygın   olan   tarım,   tarla   tarımıdır.   Temettuat   sayımlarının   yapıldığı dönemde,      tarım   gelirinin   %   68.89’unu   tarla   tarımı(arpa,   buğday,   çavdar,   darı,   börülce,   soğan, susam)   oluşturmaktadır.      Bunu   sırasıyla   %   13.18   ile   zeytincilik,   %   12.66   ile   bağcılık,   %   3.21   ile pamuk ve bostan geliri ve % 1.46 ile tütüncülük izlemektedir. (..) Tarla   ziraatının   yanı   sıra,   Milas’ta   zeytincilik   de   çok   önem   taşır.   Kazada,   antik   dönemde çok   sayıda   zeytin   ağacı   vardı.   Milas,   Osmanlı   öncesi   ve   döneminde,   İzmir’e   kadar   uzanan   geniş bir   alanın   zeytinyağı   üretim   merkeziydi.   Kazada,   zeytinyağı   böylesine   çok   üretilmesine   rağmen, sofralık   zeytin   sadece   bölgesel   tüketim   için   yapılmaktaydı.   Genellikle,   zeytin   taneleri   sırıkla vurularak   ağaçtan   düşürülmekte   ve   yerden   elle   toplanmaktadır.   Sırıkla   vurma   sırasında   dal     uçları         kırıldığı         için,         ağaçlar         ertesi         yıl      ürün   vermemektedir.   Dolayısıyla   bir   yıl   ürün     olmakta,   diğer   yıl   olmamaktadır.   Bu   yüzden   zeytine   dayalı   hesaplar   ya   iki   yıl   için   ya   da   iki   yılın ortalaması   alınarak   yapılmaktadır.   Zeytin   ağacı   köklerinin   sağlam   olması   sebebiyle   kayalıklar arasında,   dağlarda   çokça   bulunmaktadır.      Bu   çerçevede,   Milas’taki   zeytin   ağaçlarının   da   çok büyük   kısmı   meyilli   arazidedir.   İlginç   bir   başka   özellik   ise   günümüzde   de   olduğu   gibi,   19. yüzyılda    da    bazen    toprağın    mülkiyeti    başkasının    üzerindeki    zeytin    ağaçları    başkasının olabiliyordu. Milas’ta     zeytinin     bol     olmasına     paralel     olarak,     gelişkin     bir     zeytin     endüstrisi     de oluşmuştur.   Bunun   yanı   sıra   ticarette   de   çok   önemli   bir   potansiyel   zeytin   ile   elde   edilmiştir.19. yüzyıl   boyunca   Osmanlı   yönetimi   de   zeytinciliği   teşvik   etmiştir.   Temettuat   sayımlarında   tarla ürünlerinden    sonra    toplam    70.156    kuruşluk    gelirle,    tarımsal    gelirin    ikinci    büyük    kalemini zeytin   oluşturuyordu.   Bu   toplam   tarımsal   gelirin   %   13.18’ine   denk   geliyordu.   Eksik   olan   bu veriler   çerçevesinde   489   ailenin   18.745   zeytin   ağacı   vardır.   En   aza   ağacı   olanın   1,   en   çok   ağacı olanın   280   tanedir.   Bir   ağacın   yıllık   geliri   3.74   kuruştur.   Temettuat   sayımlarında   62   tane   de ürünsüz taze zeytin ağacı vardır. 19.   yüzyıl   sonlarında   iki   yıllık   olarak   1200000   kıyye(Okka:   Eskiden   kullanılan   bir   ağırlık ölçüsü.   Şimdiki   1282   gr.)   zeytinyağı   elde   ediliyordu.   1909   yılında   ise   1500000   zeytin   ağacından 5200000   kıyye   zeytin,   1600000   kıyye   zeytinyağı   elde   edilmiştir.   Aynı   yıl   kaza   ahalisince   zeytin ağacı    yetiştirmek    için    uğraş    verilmekte,    “muattal(Kullanılmaz    olmuş,    terk    edilmiş,    battal) dağlar,    akim(boş)    tarlalar    zeytin    fidanlarıyla    imla(doldurma-doldurulma)    olunmakta”    idi. Cumhuriyet döneminde Milas’ta zeytin ağacı sayısı artmış, zeytincilik daha da gelişmiştir. Kaynak:    19.   Yüzyılda   Milas   Kazası,   Dr.   Nuri   Adıyeke,   Yeni   Milas   Matbaası,   Şubat   1995 (Doktora Tezi)
2 - CUMHURİYET DÖNEMİNDE      MİLAS’TA ZEYTİNCİLİK
MİLAS’IN ZEYTİNCİLİĞİ

DİĞER YAZILAR

GSM: +90.542.535 51 71   |   e-Posta: nctmilas@gmail.com
(..) Milas   kazasının   arazisi   genelde   verimli   olup   bire   onbeşe   kadar ürün   vermekteydi.      Günümüzde   tarım   alanlarının   %   76,9   dağlık,   % 12,6’sı    ovalık    ve    %    10,5’luk    kısmı    dalgalı    alanlardır.    Tarım    arazisi, alüvyal    topraklar,    kolüvyal    topraklar,    kırmızı    Akdeniz    toprakları    ve kireçsiz kahverengi orman topraklarından oluşmaktadır. (..) Milas,   iklim   ve   diğer   doğal   şartları   itibarıyla   tarım   için   oldukça elverişlidir.    Fakat    bu    dönemde    tarım    teknolojisi    bir    hayli    ilkeldir. Menteşe   bölgesinde   çiftçilerin   büyük   çoğunluğunun   kullandığı   aletler ağaçtan   karasaban,   el   orağı,   tırpan,   çapa   ve   araziyi   sürdükten   sonra sürgü    yerine    geçmek    üzere    30–40    cm    kalınlığında    2,5–3    metre uzunluğunda   hayvanla   çekilen   sürgüden   ibarettir.   Milas’ta   ancak,   2. Meşrutiyet     döneminde     bir     traktör,     bir     harman     ve     bir     orak makinesiyle pullukları vardır. (..) 19.     yüzyılda     Milas’ta     yaygın     olan     tarım,     tarla     tarımıdır. Temettuat     sayımlarının     yapıldığı     dönemde,          tarım     gelirinin     % 68.89’unu    tarla    tarımı(arpa,    buğday,    çavdar,    darı,    börülce,    soğan, susam)    oluşturmaktadır.        Bunu    sırasıyla    %    13.18    ile    zeytincilik,    % 12.66   ile   bağcılık,   %   3.21   ile   pamuk   ve   bostan   geliri   ve   %   1.46   ile tütüncülük izlemektedir. (..) Tarla   ziraatının   yanı   sıra,   Milas’ta   zeytincilik   de   çok   önem   taşır. Kazada,   antik   dönemde   çok   sayıda   zeytin   ağacı   vardı.   Milas,   Osmanlı öncesi     ve     döneminde,     İzmir’e     kadar     uzanan     geniş     bir     alanın zeytinyağı     üretim     merkeziydi.     Kazada,     zeytinyağı     böylesine     çok üretilmesine    rağmen,    sofralık    zeytin    sadece    bölgesel    tüketim    için yapılmaktaydı.    Genellikle,    zeytin    taneleri    sırıkla    vurularak    ağaçtan düşürülmekte   ve   yerden   elle   toplanmaktadır.   Sırıkla   vurma   sırasında dal      uçları         kırıldığı         için,         ağaçlar         ertesi         yıl      ürün   vermemektedir. Dolayısıyla   bir   yıl   ürün      olmakta,   diğer   yıl   olmamaktadır.   Bu   yüzden zeytine   dayalı   hesaplar   ya   iki   yıl   için   ya   da   iki   yılın   ortalaması   alınarak yapılmaktadır.     Zeytin     ağacı     köklerinin     sağlam     olması     sebebiyle kayalıklar   arasında,   dağlarda   çokça   bulunmaktadır.      Bu   çerçevede, Milas’taki   zeytin   ağaçlarının   da   çok   büyük   kısmı   meyilli   arazidedir. İlginç   bir   başka   özellik   ise   günümüzde   de   olduğu   gibi,   19.   yüzyılda   da bazen     toprağın     mülkiyeti     başkasının     üzerindeki     zeytin     ağaçları başkasının olabiliyordu. Milas’ta   zeytinin   bol   olmasına   paralel   olarak,   gelişkin   bir   zeytin endüstrisi   de   oluşmuştur.   Bunun   yanı   sıra   ticarette   de   çok   önemli   bir potansiyel    zeytin    ile    elde    edilmiştir.19.    yüzyıl    boyunca    Osmanlı yönetimi   de   zeytinciliği   teşvik   etmiştir.   Temettuat   sayımlarında   tarla ürünlerinden   sonra   toplam   70.156   kuruşluk   gelirle,   tarımsal   gelirin ikinci   büyük   kalemini   zeytin   oluşturuyordu.   Bu   toplam   tarımsal   gelirin %   13.18’ine   denk   geliyordu.   Eksik   olan   bu   veriler   çerçevesinde   489 ailenin   18.745   zeytin   ağacı   vardır.   En   aza   ağacı   olanın   1,   en   çok   ağacı olanın   280   tanedir.   Bir   ağacın   yıllık   geliri   3.74   kuruştur.   Temettuat sayımlarında 62 tane de ürünsüz taze zeytin ağacı vardır. 19.    yüzyıl    sonlarında    iki    yıllık    olarak    1200000    kıyye(Okka: Eskiden   kullanılan   bir   ağırlık   ölçüsü.   Şimdiki   1282   gr.)   zeytinyağı   elde ediliyordu.   1909   yılında   ise   1500000   zeytin   ağacından   5200000   kıyye zeytin,     1600000     kıyye     zeytinyağı     elde     edilmiştir.     Aynı     yıl     kaza ahalisince       zeytin       ağacı       yetiştirmek       için       uğraş       verilmekte, “muattal(Kullanılmaz    olmuş,    terk    edilmiş,    battal)    dağlar,    akim(boş) tarlalar    zeytin    fidanlarıyla    imla(doldurma-doldurulma)    olunmakta” idi.     Cumhuriyet     döneminde     Milas’ta     zeytin     ağacı     sayısı     artmış, zeytincilik daha da gelişmiştir. Kaynak:    19.   Yüzyılda   Milas   Kazası,   Dr.   Nuri   Adıyeke,   Yeni   Milas Matbaası, Şubat 1995 (Doktora Tezi)
© Nevzat Çağlar Tüfekçi / Milas - 2017

Milas’ın Zeytinciliği

1 - MİLAS ZEYTİNCİLİĞİNİN TARİHSEL SÜRECİ
2 - CUMHURİYET DÖNEMİNDE MİLAS’TA ZEYTİNCİLİK

DİĞER YAZILAR

MİLAS’IN ZEYTİNCİLİĞİ
www.milas.org.tr